مجلهی نوروزی خبرگزاری ایلنا، ساره جعفرقلی – امروزه فناوری اطلاعات در دنیا به اولین ابزار توسعه در کشورها تبدیل شده است و طبق آمارهای جهانی بیش از ۷۰ درصد رشد ناخالص داخلی کشورها به فناوری اطلاعات وابسته است؛ به این ترتیب میتوان گفت هر کشوری از این امکان استفاده نکند، لطمههای جدی درعرصههای داخلی و بینالمللی خواهد دید.
حوزه فناوری اطلاعات درایران و در سالی که در انتهای آن هستیم با فراز و نشیبهای زیادی همراه بود، در بسیاری از حوزهها شاهد تحولات گستردهای بودیم، تغییر وزیر ارتباطات، برگزاری نمایشگاههای تلهکام و الکامپ به صورت مجزا، خصوصی سازی مخابرات، اعلام برنده مزایده اپراتور سوم، ابطال مزایده و عدم مشخص شدن سرانجام این اپراتور تاکنون، قطع و وصلیهای تلفنهمراه SMS یا همان پیام کوتاه، پرتاب ماهواره به فضا به همراه اولین موجودات زنده، تصویب لایحه جرایم رایانهای، فیلترینگ برخی سایتها و ..
اما آنچه سال ۸۸ را متمایزتر میکند، عدم رشد چشمگیر در این حوزه برخلاف پیشبینیهای انجام شده در سال گذشته بود، در سال ۸۸ حرکت مثبتی در برنامههای IT دیده نشده و دلیل آن چند دسته بودن متولیان حوزه فناوری اطلاعات است و تقریبا میگفت در سال ۸۸ هیچخبر مثبتی در ابن حوزه شنیده نشد.
در این گزارش به بررسی اهم رویدادهای حوزه فناوری اطلاعات در سالی که گذشت می پردازیم.
تغییرات در بدنه وزارت ICT
در سال جاری همزمان با تغییر دولت ، محمد سلیمانی، مرد شماره یک وزارت ارتباطات جای خود را به رئیس سازمان فضایی زمان خود رضا تقیپور داد.
وزیر جدید ساختمانشماره۳ سید خندان در اولین ماههای دریافت پست وزارت بامشکلات زیادی روبرو شد که ازآنجمله قطعی سرویس پیامک در دومرحله که یکی ۲۱ روز و دیگری ۱۲ روز به درازا کشید، ارسال پارازیتهای ماهوارهای که وزیر در هر دومورد از علت اصلی قطعی پیامک و اینکه پارازیتها از کجا فرستاده میشوند، بیاطلاع بود.
این دومورد و موارد دیگری همچون اختلالات تلفنهمراه، فیلترینگ برخی از سایتها، نارضایتی مشترکان از کیفیت خدمات دهی اپراتورها، عدم ایجاد دفاتر ICT روستایی طبق برنامه، و ابهامات موجود در خصوصی سازی مخابرات، وزیر جدید را بارها به مجلس کشاند تا این وزیر از ابتدای ریاست خود دروزارت ارتباطات لحظهای آرام ننشیند.
بعد از تغییرات وزیر ارتباطات در بدنه این وزارتخانه و شرکتهای زیر مجموعه هم تغییراتی انجام شد که از آن جمله میتوان به تغییر رئیس سازمان فضایی به تبعه تغییر مدیر قبلی اتفاق افتاد و فرقانی جایگزین تقیپور شد، تغییر رئیس سازمان تنظیم مقررات وجایگزینی کرمپور به جای محمود خسروی میتوان اشاره کرد.
در آخرین تغییرات سرپرست مرکز تحقیقات مخابرات ظریفکار جای خود را به احمد بهابادی معاون آموزش، پژوهش و اموربینالملل وزارت ارتباطات داد که البته وی در همین سال جایگزین محامد پور معاون سابق محمد سلیمانی شده بود.
دستاوردهای فضایی در سال ۸۸
در سال۸۸ ایران توانست دستاوردهای خوبی در صنعت فضا و ماهواره کسب کند، در این سال ایران از نمونههای مهندسی سه ماهواره ملی طلوع، مصباح ۲، نوید علم و صنعت و همچنین نمونه مهندسی ماهوارهبر سیمرغ و موتور این ماهوارهبر رونمایی کرد.
کاربرد ماهواره مصباح ۲ مخابراتی و ماموریت اصلی آن کسب دانش فنی و آزمایش ماهوارهای به صورت بومی به منظور طراحی و پرتاب یک ماهواره راه نزدیک به زمین و ایجاد یک شبکه ارتباطی ماهوارهای برای ارتباط با کاربران در مناطق دورافتاده ایران با دیگر نواحی جهان است.
در همین مراسم نخستین مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای ایران، آزمایشگاه سهبعدی مجازی ماهوارهای افتتاح شد.
یکی از موفقیتهایی ایران در سال ۸۸ پرتاب راکت موشک تحقیقاتی به همراه موجودات زنده ( کرم، لاک پشت، موش) در روز ۱۴ بهمن، همزمان با سالگرد پرتاب ماهوارهبر سفیر ۲ حامل ماهواره ملی امید بود.
این موشک تحقیقاتی با نام ماهواره ملی طلوع ماموریت دارد تصویربرداری تک طیفی با تفکیک پذیری ۵۰ متر و ذخیره و ارسال دادههای تصویری به ایستگاههای زمینی انجام دهد.
براساس این گزارش، تصاویر تهیه شده توسط ماهواره طلوع میتواند در نقشهبرداری زمین در مقیاس بزرگ، مطالعه و بررسی حوضچههای آبی و دریاها، مشاهده و ارزیابی آسیبهای زیست محیطی و مطالعات علمی در زمینه منابع طبیعی به کار رود.
برای این ماهواره، که از نوع ارتفاع پائین معرفی شده، دو سال عمر مفید پیش بینی شده است.
قطع و وصلیهای پیامک
قطعی پیام کوتاه به عنوان محبوبترین سرویس تلفنهمراه باعث نارضایتی کاربران پیامک تلفنهمراه در سال ۸۸ شد، دراین سال در دو نوبت سرویس پیامک کلیه مشترکان تلفن همراه اعم از همراه اول، ایرانسل و تالیا در سراسر کشور قطع شد.
در نوبت اول قطعی پیامک از ۲۱ خرداد ماه درست یکروز قبل از انتخابات دولت دهم آغاز و به مدت ۲۰ روز ادامه داشت، بار دوم نیز تنها بعد ازپنج روز از وصل مجدد این سرویس به مدت ۱۵ روزسرویس پیام کوتاه در تهران و برخی شهرستانها بلوکه شد.
در این مدت گزارشهای زیادی منتشر شد که برخی تایید و برخی هم تکذیب شد، عمدتاَ در این گزارشات به ضرر و زیان ۱۴ میلیارد تومانی وارده به شرکت مخابرات و اپراتورهای تلفنهمراه اشاره داشت.
به گفته کارشناسان مخابرات این مساله سبب شد ارتباط بیش از ۳۱ میلیون مشترک اپراتور اول، ۱۴ میلیون مشترک ایرانسل و نیز مشترکان تالیا و افرادی که از این وسیله ارتباطی به صورت انبوه استفاده میکنند، مختل شود.
البته مدیر عامل شرکت مخابرات ایران در مورد میزان کاهش درآمد شرکت مخابرات به دنبال قطع سیستم پیامک کشور این طور اظهار میدارد که این قطعی بر میزان درآمد پیشبینی شده جهت سه ماهه اول سال بدون تاثیر بودهاست.
البته بعد از وصل مجدد این شبکه، پیامکهایی که برای مشترکان تهرانی ارسال نشدهبود، پس از وصلشدن سامانهٔ پیامک بهدست آنها میرسید و در موارد بسیاری، بهجای یکبار، چندبار میرسید.
این موضوع با عنوان درآمدزایی جدید مخابرات پس از آزادسازی پیامک مورد توجه رسانهها قرار گرفت.
البته این موضوع هم از سوی داوود زارعیان سخنگوی شرکت مخابرات ایران و مدیر کل روابط عمومی این شرکت رد شد.
در این روزها سرویسهای دیگر تلفن همراه شامل MMS و GPRS نیز به سرنوشت پیام کوتاه دچارشده بودند.
تدوین و ابلاغ برنامه اجرایی طرح توسعه فنآوری اطلاعات در سال ۸۸
در سال ۸۸ برنامه اجرایی طرح توسعه فنآوری اطلاعات به کمک شرکت فناوری اطلاعات تدوین و ابلاغ شد.
این برنامه اجرایی مشتمل بر ۴۸ پروژه و ۱۳۱ زیر پروژه و در قالب ۷ محور اصلی است.
محورهای اصلی این برنامه، تدوین و تنظیم ضوابط در حوزه امنیت فضای تبادل اطلاعات، سازماندهی و هدایت فعالیتهای توسعهای فضای تبادل اطلاعات، تدوین و تنظیم ضوابط در حوزه طراحی و توسعه فضای تبادل اطلاعات، پیگیری مصوبات، نظارت بر پروژههای فنآوری اطلاعات در کشور، عرضه خدمات و امور داخلی به عنوان ۷ محور اصلی این برنامه نام برد.
صنعت مخابرات در دست چینیها
یکی از مهم ترین تحولاتی که سال گذشته به وقوع پیوست، تغییرات فنی استراتژیک در شبکه مخابراتی کشور بود، بدین ترتیب در سالی که گذشت، شرکتهای چینی به طور محسوسی در ابعاد تجهیزاتی و نیز اجرایی وارد شبکه مخابراتی کشور و جایگزین آن دسته از شرکتهای ایرانی شدند که تا پیش از این تصدی امور را به عهده داشتند، پروژه بیلینگ همراه اول بارزترین نمونه در این زمینه است.
این پروژه که دارای بیش از یکصد میلیون دلار اعتبار است، سال گذشته شاهد تغییرات بسیار عمده در زمینه پیمانکاری بود.
بررسی جزییات تغییرات پیمانکاری بیلینگ حاکی از این است که سال گذشته در حالی که بیش از دو سال بود صاایران پیمانکاری بیلینگ را به عهده داشت، بنا به علل نامعلوم و مبهمی که برخی آن را بدقولیها و تاخیر صاایران در تحویل پروژه می دانند به شرکت چینی هوواوی سپرده شد.
این اقدام در حالی صورت گرفت که در همین سال، بسیاری از شرکت های مخابراتی ایرانی که البته دارای ظرفیت های بسیار مناسبی از نظر فنی و علمی بودند، همواره از رکود و نیز کسادی کسب و کار در این حوزه گلایه می کردند و بارها اعلام کرده بودند چنانچه دولت پروژه های خود را به بازار ایرانی تزریق نکند، حیات اقتصادی شان به خطر میافتد.
این درحالی است که در بسیاری پروژههای مخابراتی به غیر از بیلینگ همراه اول حضور هواووی چین به عنوان مجری به چشم میخورد و این بدین معنا است که استفاده از توان چینی بیشتر از توان داخلی در مخابرات کشور وجود دارد.
اپراتورسوم، پروژه ناکام
اپراتور سوم تلفن همراه با قدمتی درحدود ۵ ساله از سال ۸۴ تاکنون که به پایان سال ۸۸ نزدیک میشویم، ماجراهای زیادی پیش رو داشته است، از اعلام فراخوان عمومی مزایده گرفته تا اجرای مزایده، مشخص شدن برنده مزایده، رد برنده، اعلام جایگزینی و بازهم تکذیب و … ولی هیچکدام به سرانجام نرسیده است.
تاکنون صدها اظهار نظر درخصوص اپراتور سوم تلفن همراه ایران مطرح شده و انواع زمانها نیز برای آغاز به کار این اپراتور گفته شده و اما در نهایت حاصل این همه سخنرانی و وعده، پروژه ناکام است.
با کنار رفتن اتصالات، مذاکرات با کنسرسیومهای دیگر مانند زین ایران و عمان تل آغاز شد، اما بعد از مدتی که ظن همه یکی از این کنسرسیوم برنده اپراتور سوم شدهاند، بازهم اعلام میشود که هنوز سرنوشت اپراتور سوم نامشخص است.
در همین فضا وزیر دولت نهم جای خود را به وزیر دولت دهم میدهد و تقیپور جایگزین سلیمانی میِشود.
ولی تقیپور نیز مانند سلیمانی نتوانست زمان اجرای این پروژه را جلو بندازد و همه سخنان وی به وعدههای شیرینی بدل شد، البته در این چند روز مانده به آخر سال شنیده شده که تامین تلهکام در سایت این شرکت، خود را به عنوان اپراتور سوم معرفی کرده است که جالب توجه هیچ مسؤولی هنوز این خبر را رد و یا تایید نکرده است.
ماجراهای شهرداری و اپراتورها در سایت شرینگ
در سال گذشته اعلام شد که شهرداری تهران و اپراتورهای تلفن همراه نسبت به نصب دکلهای مخابراتی(BTS) پس از ده سال اختلاف، به تفاهم رسیدند ولی این خوشحالی دیری نپایید و درسال ۸۸ هم حرف وحدیثهای زیادی در این رابطه بود به طوریکه در چمران یکی از اعضای شورای شهر ایرانسل را متهم به نصب سایتهای غیرقانونی کرد و ازسوی دیگر مسؤولان شهرداری اعلام کردند که ایرانسل همکاری خوبی داشته و این همراه اول است که باشهرداری همکاری نمیکند، به هرحال این درگیری ادامه داشت و در
آخر معلوم نشد که حق با کی بود!
سرنوشت نامعلوم مخابرات
در حالی که بیش از چند ماه از زمان انجام رقابت بر سر معامله بلوکی مخابرات در بازارسرمایه میگذرد، هنوز ابهامات وارده در این معامله و انتقادات فعالین بازار سرمایه و لزوم بازنگری در تعیین و تکلیف معامله بلوک مخابرات درصدر اخبار مخابرات قراردارد.
این داستان ادامه داشت تا بالاخره صدای رئیس شورای رقابت نیز به عنوان یک مدعی جدید درآمد و وی که هنوز به طور کامل در ساختمان جدید شورای رقابت مستقر نشده است در تازهترین سخنان خود اعلام کرده که نتیجه بررسیهای این شورا در مورد قطعیت معامله مخابرات هنوز مشخص نیست و ابهامات معامله مخابرات نیازمند بررسیها و نکتهسنجیهای دقیقتر است.
البته نکته جالب در سخنان این مدعی جدید این است که وی اعلام کرده از این پس شورای رقابت تعرفههای مخابرات و نظارت بر قرارداهای مخابراتی را برعهده دارد، که حالا اگر نخواهیم سخنی برخلاف مذاق پژویان بگوییم، باید گفت که اگر گفته این آقا درست باشد پس وظیفه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی چیست؟
آمدن وایمکس
بالاخره شرکتهایی که دربهمن ماه سال گذشته موفق به دریافت اولین پروانه وایمکس در کشور شده بودند، درسال جاری با سروصدای زیاد افتتاح خطوط شبکه خود را اعلام کردند.
مبیننت، ایرانسل، اسپادان و مجتمع رایانه دانش گلستان از ۳۰ تا یک استان پروانه گرفتند که ازاین بین ایرانسل و مبیننت اعلام کردند که موفق به عرضه این سرویس شدند.
البته این حوزه هم با مشکلاتی روبرو شد و آن هم ورود دو شرکت PAP به این حوزه بودکه با وجود اخطار سازمان تنظیم مقررات تا پایان سال ۸۸ هم به کار خود ادامه دادند، که بالاخره بعد از کش و قوسهای فراوان رگولاتوری اعلام کرد که یکی از این شرکتها نصف بهای پروانه خود را پرداخت کرده است و از دیگری هم هیچ خبری نیست….
افزایش تعداد مشرکان تلفن همراه
بر اساس آخرین آمار و گزارشها تعداد مشترکان همراه اول در سال جاری از مرز ۳۷ میلیون نفر گذشت، اپراتور دوم یا همان ایرانسل توانست حدود ۱۳ میلیون مشترک را جذب وکند و تالیا هم با سهم اندکی ازبازار که در حدود یک میلیون مشترک اعلام شده برتعداد مشترکان این حوزه اضافه کرد.
همراه اول توانست با عبور از مرز ۳۷ میلیون مشترک، ترک سل را در منطقه پشت سرگذارد که از این تعداد حدود ۱۶ میلیون و ۱۰۰ هزار سیم کارت برای مشترکان دائمی و حدود ۱۹ میلیون و ۲۰۰ هزار است. مشترکان اعتباری است.
بر اساس آخرین آمار گرفته شده اپراتور دوم تلفن همراه (ایرانسل) نیز حدود ۱۳ میلیون مشترک دارد که اکثریت این تعداد مشترکان سیمکارتهای اعتباری هستند.
الکامپ نابالغ پانزده ساله
الکامپ پانزدهم در سال جاری تنهابا یک تفاوت از سالهای دیگر آن هم مجزا سازی آن با نمایشگاه تلکام برگزار شد، پانزدهمین نمایشگاه الکامپ برخلاف دو سال گذشته بدون تلهکام برگزار شد تا شاید این جدایی به تجربه خوبی ختم شود، ولی باید گفت که کیفیت این نمایشگاه هم مانند سالهای دیگر هیچ تفاوت اساسی و چشمگیری نداشت.
امسال نیز این نمایشگاه بدون افتتاحیه و اختتامیه و در سکوت کامل خبری برگزار شد.
نمایشگاه امسال نیز همچون چند سال گذشته خود با حاشیههای فراوانی روبهرو بود، دعوای چند ساله سازمان سازمان نظام صنفی رایانهای از الکامپ دهم شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی جهت مشارکت در برگزاری این نمایشگاه دیگر خود به متنی از الکامپ تبدیل شده است که امسال هم مانند ۵ سال گذشته به سرانجام نرسید و پرونده ۱۵ نمایشگاه الکامپ با همان حاشیههای همیشگی و عدم توجه مناسب مسؤولین در بی کیفیتی به پایان رسید.
تلهکام به شرط چاقو
نمایشگاه تلهکام دهم در سال جاری علاوه بر مدیران و کارشناسان مخابراتی ایران و مردم عادی، امسال شاهد مهمانان ویژهای بود، لشکرکشی شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی تهران و سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح برای پس گرفتن مدیریت نمایشگاه ، روز دوم نمایشگاه را به جنگی تمام عیار تبدیل کرد.
البته این نمایشگاه از همان روز اول با هرج و مرج روبرو بود، انتظار طولانی خبرنگاران برای ورود وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای افتتاح اولین نمایشگاه بعد از دریافت پست وزارت ، نارضایتی شدید خبرنگاران به دلیل محافظت شدید از وزیر ارتباطات هم ازسوی محافظانش و هم از سوی مدیران روابط عمومی وزارتخانه که همانند محافظین سوم و چهارم وزیر وی را دربرگرفتند و هم تعیین خط قرمزهای برای سوال کردن از وزیر ، باعث دوری خبرنگاران از وزیر شد، از دیگر مسائل پیش آمده در تلهکام دهم گستاخی مدیر ارتباط با رسانههای وزارت ارتباطات نسبت به خبرنگاران بود که این امرهم با سفسطه کردن مدیر روابط عمومی وزارت( خواهرزاده سلیمانی وزیر ارتباطات سابق) و بی دقتی تقیپور به این مسایل مسکوت ماند.
البته این مسئله بهانه خوبی به این روابط عمومی داد تا به سیستم گزینشی خود ادامه دهد و با رسانههایی که در همه حال موافق فعالیتهای وزارتخانه هستند ارتباط برقرار کنند.
به هر حال تقیپور آمد و تلهکام دهم با تمام آشفتگیها افتتاح شد، اتفاق دیگر نمایشگاه تله کام همزمان با صبح روز دوم نمایشگاه به وقوع پیوست، هنگامی که غرفهداران و بازدید کنندگان به محل نمایشگاه بینالمللی تهران رفتند، با درهای بسته مواجه شدند.
مردمی که پشت درهای بسته بودند شاهد یک لشرکشی و جنگ نمام عیار بین شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی و سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح برسر تصاحب محل نمایشگاه بودند که در آخر هم منجر به بحث و جدل فیزیکی بین افراد این دو سازمان و درنهایت زخمی شدن حداقل یک نفر به ضرب چاقو شد.
به هر صورت تلهکام دهم سال ۸۸ هم به صورت مستقل از الکامپ برگزار شد، نمایشگاهی که شاید بدون دو اپراتور بزرگ کشور و بازدید کنندگانی که به دنبال دریافت هدایایی از این دواپراتوربودند و دعوای مدعیان مالکیت نمایشگاه ، نمیتوانست نظرها را به خود آنچنانکه باید جلب کند.
بی رونقی در بازار IT
و در آخرباید به بازار فناوری اطلاعات و در کنار آن ارتباطات در کشور در سال ۸۸ اشاره کرد، بازار فناوری اطلاعات یا همان IT در ایران همزمان با رکود جهانی اقتصاد، دچار تحولاتی شد و از سوی دیگر طبق آخرین آمار ارائه شده از بازار ارتباطات بالغ بر ۴۷ میلیون سیمکارت تلفن همراه در کشورتوزیع شده است. اما نسبت به سالهای گذشته، باید گفت سال ۸۸ در بخش بازار سیمکارت بخصوص گوشی تلفن همراه سال بی رونق و سردی بود.
بازار تلفن همراه از اوایل سال جاری به دلیل کاهش تقاضا توسط مشتریان روزهای کم رونقی را سپری کرد. امید فروشندگان به ماه پایانی سال برای فروش بهتر بود، اما در آخرین روزهای سال نیز این بازار هنوز هم رونق آنچنانی پیدا نکرده است
به گفته دست اندرکاران بازار، فروش گوشی تلفن همراه در ماه پایانی امسال نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافت.
وضعیت IT در کشوراز جنبههای گوناگون قابل بررسی است چرا که بازار IT ایران، بازاری چند وجهی و تاحدی نامتقارن است. ستونهای اصلی این بازار را مخابرات، سختافزار، نرمافزار و اینترنت تشکیل میدهند.
بررسی بازار ایران نشان میدهد که این حوزه در سال جاری رشد قابل توجهی داشته بهطوری که سختافزار با رشد ۹درصدی، تجهیزات شبکه با رشد چهاردرصدی، خدمات IT با رشدی چهاردرصدی و نرمافزار با رشدی سه درصدی، مواجه شده ولی متاسفانه این رشد آنطور که باید نبوده و البته باید در این بین به تاثیر بحران اقتصادی دنیا در بازار کشور هم اشاره کرد.
با گستردهتر شدن بحران، رشد اقتصادی کشورها کاهش یافت و از آنجا که بازارIT ایران کاملا وابسته به واردات از کشورهای صاحب تکنولوژی است بدیهی است که بحران در کشورهای مذکور در بازار IT ایران نیز اثر کند. مضافا اینکه به دلیل کاهش درآمدهای نفتی قدرت خرید مردم هم کاهش یافت.
البته طرح ساماندهی بازار IT که قرار است با هدف برخورد با کالاهای قاچاق و ایجاد زمینه مطلوب فعالیت برای شرکتهای رایانهای مجاز و از سوی وزارت بازرگانی و سازمان نظام صنفی رایانهای انجام شود این نوید را میدهد که بازار IT ایران از رکود خارج شده و دوباره رونق گیرد.
